ارتباط استرس با سرطان

دانشمندان کشف کرده اند استرس عاطفی روزانه یک عامل مهم در رشد تومورهاست. هر نوع ضربه روحی، عاطفی یا فیزیکی می تواند عاملی وحدت دهنده بین جهش های سرطانی و رساندن آن ها به یکدیگر در یک ترکیب کشنده باشد. تاکنون دانشمندان معتقد بودند برای اینکه تومورها رشد کنند به بیش از یک جهش ایجاد کننده سرطان در یک سلول منفرد نیاز استو اما محققان نشان داده اند جهش ها حتی هنگامی که در سلولهای مختلفی قرار گرفته اند ممکن است سرطان ایجاد کنند، چون استرس مسیرهایی را بین آنها ایجاد میکند. هورمونها در سرطان های مربوط به جنس مانند سرطان پستان و بافت مخاط رحم و پروستات و تخمدان و بیضه و همچنین در سرطان تیروئید و سرطان استخوان نقش بازی می کنند.

انیسیتو ملی سرطان (The National Cancer Institute) در امریکا اعلام کرده است: در مدلهای حیوانی پاسخهای عصبی – هورمونی بدن ( آزاد سازی هورمونها به خون در پاسخ به تحریک سیستم عصبی) می تواند به طور مستقیم فرایند های مهمی را- که به محافظت در مقابل تشکیل سرطان کمک میکنند- در سلولها تغییر دهند، مانند ترمیم DNA و تنظیم سلولهای توموری. تحقیقات دیگر نشان داده اند هورمونهای تولید شده درطول دوره های استرس ممکن است میزان رشد سرطان را افزایش دهند.

هورمون نوراپی نفرین ممکن است سلولهای توموری را به آزاد سازی یک ماده تحریک کند که می تواند به رشد رگهای خونی (رگزایی)، که سلولهای سرطانی را تغذیه میکنند کمک کند. این عمل می تواند رشد و پراکندگی سرطان را در بدن افزایش دهد. همچنین مشخص شده است هورمون استرس اپی نفرین باعث تغییراتی در سلولهای سرطانی پروستات و پستان می شود به گونه ای که آن ها ممکن است به مرگ سلولی مقاوم شوند. این به آن معنی است که استرس عاطفی می تواند هم به رشد سرطان کمک کند و هم کارایی درمان ها را کاهش دهد.

میانجی­گرهای سیستم عصبی – هورمونی می توانند فعالیت های سلولی را در خیلی از بافت های محیطی، که اکثرا به حمله و پیشرفت سرطان مربوط هستند، تغییر دهند.

نشان داده شده است که سیستم عصبی و سیستم عصبی – هورمونی و سیستم ایمنی با یکدیگر ارتباط های کنشگری دارند و بنابراین تغییرات در هر یک از این سیستم ها ممکن است آثار پایین دستی بر سیستم های دیگر داشته باشد. چندین فاکتور شرکت کننده در پاسخ استرس، در فعال سازی یا کند کردن پاسخ ایمنی شرکت می کنند که ممکن است در اجازه دادن به سلولهای توموری برای گریز از سلولهای ایمنی نقش داشته باشند. در حالت استرس مزمن/طولانی مدت که فعالیت ایمنی را سرکوب/ نامنظم می کند، استرس حاد یا کوتاه مدت نبرد یا گریز می تواند ایمنی داخلی را بالا ببرد.

استرس فعالیت سیستم ایمنی را سرکوب میکند و حساسیت به عفونت ها و سرطان را افزایش می دهد. این اثر استرس با مشاهداتی که نشان می دهند استرس آسم و آلرژی و خود ایمنی و بیماری های تهاجمی را تشدید می کند، تناقض دارد. انتظار می رود چنین بیماریهایی به وسیله سرکوب ایمنی بهبود یابند. بنابراین پاسخ استرسی نبرد یا گریز کوتاه مدت یکی از مکانیزم های دفاعی بنیادی طبیعی است که سیستم های قلبی- عروقی و اسکلت ماهیچه ای را قادر می سازد بقا را بالا ببرند و بعید است که این پاسخ، عملکرد ایمنی را در زمانی که بیشترین نیاز به بقا است ( یعنی در پاسخ به جراحات ها و عفونت ها به وسیله یک حمله کننده یا مهاجم) سرکوب کند. این مشاهدات نشان می دهد که استرس ممکن است عملکرد ایمنی را تحت بعضی از شرایط سرکوب کند در حالی که در دیگر شرایط عملکرد ایمنی را می توانند بالا ببرند. اثار استرس بسته به نوع پاسخ ایمنی که ایجاد می کند احتمالا سودمند یا مضر هستند.

ارتباط استرس با سرطان پستان

سرطان پستان یک بیماری وابسته به هورمون و دارای ارتباط مثبت واضح با غلظت هورمون استروژن درونی است استرس در اتیولوژی سرطان پستان، به دلیل توانایی آن در تاثیر گذاری بر سیستم هورمونی و به ویژه سنتز استروژن نقش دارد. ارتباط ذاتی بین استرس و خطر سرطان پستان در مطالعات با طراحی های متفاوت و با نتایج متضاد بررسی شده است. مقدار متفاوت استرس به کار برده شده در این مطالعات ممکن است اثار فیزیولوژیکی و روان شناسی متفاوتی داشته باشد. مرگ همسر یا خویشاوند نزدیک، یک محرک حاد عمده است، در حالیکه استرس تجربه شده در زندگی روزانه متعادل تر و مزمن تر است.

ارتباط استرس با سرطان تخمدان

استرس مزمن یک زنجیره از رویدادهای مولکولی را ایجاد میکند که به فرار سلولهای سرطانی تخمدان از شناسایی و تخریب کمک میکنند. در شرایط استرس، در بدن سطوح هورمونهای استرسی نبرد یا گریز، اپی نفرین و نوراپی نفرین بالا می رود و محققان کشف کرده اند که این هورمونها به سلولهای توموری اجازه می دهند از سیستم ایمنی فرار کنند. سلولهای سرطانی می توانند بدون خطر محل بافت تومور اولیه رو ترک و به سراسر بدن مهاجرت کنند. محققان دریافته اند بیماران مبتلا به سرطان تخمدان، که هورمون های استرس در سطوح بالاتری در تومورهایشان حضور دارند، زودتر با مرگ رو به رو می شوند و بیماران افسرده سطوح بالاتری از این هورمون را دارند.

ارتباط استرس با سرطان دهانه رحم

ویروس پاپیلومای انسانی HPV، به ویژه HPV16 ممکن است باعث سرطان گردن رحم شود. این ویروس در طول آمیزش جنسی منتقل می شود. عفونت پاپیلومای انسانی به تنهایی برای ایجاد سرطان گردن رحم کافی نیست و در اکثر موارد عفونت ویروس پاپیلومای انسانی در زنان سالم به طور ناگهانی ناپدید میشود. به عبارت دیگر زنانی که پاسخ ایمنی شان به ویروس پاپیلومای انسانی موثرتر است از ویروس رها می شوند، در حالی که زنان دیگری که پاسخ ایمنی شان کمتر مؤثر است به آلوده شدن ادامه می دهند و در معرض خطر بسیار بالاتر رشد سرطان گردن رحم هستند. استرس می تواند تغییراتی در فعالیت های دستگاه ایمنی ایجاد کند که پاسخ بدن را برای رهایی از ویروس مشکل تر کند. زنانی که دارای سطوح بالاتری از استرس هستند، ممکن است توانایی کمتری برای نبرد با ویروس پاپیلومای انسانی داشته باشند.

تالیف:

سرطان و راه های پیشگیری

دکتر علی متولی زاده اردکانی

مژگان برومند

با همکاری انتشارات انجمن علمی سرطان ایران