دیابت و انواع سرطان

سرطان دیواره رحم

چاقی یا افزایش وزن بدن (افزایش BMI)1، با ریسک برخی از سرطان های متداول در بزرگسالی ارتباط دارد. بسیاری از مطالعات اپیدمیولوژیکی این موضوع را تایید می کنند. این ارتباط به خصوص وقتی نگران کننده است که روند افزایش چاقی را در دوران کودکی میبینیم. همین حاکی از افزایش وقوع سرطان در بزرگسالی این کودکان چاق است. ارتباط میان چاقی و سرطان دیواره رحم از دیرباز کاملا مشخص شده بود، به خصوص برای زنان پس از یائسگی این ارتباط و مشارکت در مورد بسیاری از زنان چاق تایید شده است. این ارتباط در زنان مسن تر، قوی تر است و احتمالا یک پایه هورمونی دارد. سلولهای اپیتلیال دیواره رحم با سطوح بالای استروژن تحریک می شوند و این تحریک توسط پروژسترون سرکوب نمی شود. همین موجب ایجاد سرطان می شود. زنان چاق سطوح بالاتری از استروژن و استرادیول را در سرم دارند که احتمالا به عنوان نتیجه تولید استروژن در بافت چربی است. همچنین زنان چاق مقادیر پایینی از گلوبولین متصل شونده به هورمون های جنسی را دارند که باعث زیاد شدن مقادیر استروژن موجود می شود.

سرطان پستان

به طور کلی از دیرباز مطالعات نشان داده اند چاقی، ریسک ابتلا به سرطان پستان بعد از یائسگی را افزایش می دهد. درزنان پس از یائسگی، احتمال ابتلا به سرطان پستان با افزایش BMI افزایش می یابد. به طور کلی، سرطان پستان مثل سرطان دیواره رحم به شدت تحت تاثیر فاکتورها و عوامل هورمونی است و تاثیرات متفاوت چاقی و سرطان پستان در زنان قبل و بعد از یائسگی می تواند بر مبنای تفاوت در متابولیسم استروئید بیان شود. مطالعات انجام شده نشان داده است در کسانی که دیابت داشتند سرطان پستان 22% بیشتر از افرادی بوده است که مبتلا به بیماری دیابت نبودند. همچنین زمان شروع سرطان پستان در بیماران دیابتی تازه تشخیص داده شده 9-7 سال قبل از شروع بیماری قند بوده است.

سرطان پانکراس

سرطان پانکراس و چاقی نیز باهم ارتباط دارند. در واقع اضافه وزن و چاقی نزدیک بزرگسالی (یعنی در سنین هر چه پایینتر)، با افزایش ریسک ابتلا به سرطان پانکراس و شروع و بروز این بیماری در سن پایین تر مرتبط است. چاقی در سنین بالاتر با پایینتر بودن احتمال بقا در بیماران مبتلا به سرطان پانکراس مرتبط است. دیابت ممکن است ریسک فاکتور یا علامتی از سرطان پانکراس باشد. البته لازم به ذکر است که دیابت هم ریسک فاکتوری برای سرطان پانکراس است و هم پیامد نتیجه ای از سرطان پانکراس محسوب می شود. سرطان پانکراس، دوبرابر یا بیشتر در افراد دیابتی نسبت به افرادی که دیابت ندارند اتفاق می افتد. ریسک نئوپلاسم های پانکراس در افرادی که دچار تغییرات زودرس متابولیسم گلوکز می شوند، بیشتر است. افزایش ریسک سرطان پانکراس در میان زنانی با تاریخچه داشتن دیابت شیرین دیده شده است، اما در میان مردان دیده نشده است، که این مطلب احتمالا به علت ارتباط سرطان پانکراس و دیابت حاملگی است.

سرطان کبد

>

در افراد مبتلا به دیابت شیوع سرطان کبد افزایش می یابد. مطالعات آماری گسترده مختلف نشان داده اند که ارتباطی قوی بین دیابت شیرین و افزایش ریسک سرطان کبد وجود دارد. کبد و پانکراس دو ارگان کلیدی اختلالات متابولیکی تیپیک دیابت را شامل می شوند، زیرا جریان خون پورت و سلولهای کبدی در معرض غلظت های انسولین بالاتری نسبت به دیگر بافتها فرار دارند. در افراد دیابتی نوع 2، هایپرگلیسمی مقاوم به انسولین تشدید می یابد، اما این شرایط در بیماران با دیابت نوع 1 (درشرایط نقص انسولین) درمان نشده با انسولین اگزوژن ظهور پیدا نمیکند. سلولهای کبدی سالم به طور فیزیولوژیکی در معرض غلظت های بالای انسولین نسبت به سایر بافتها قرار میگیرند. عمل میتوژنیک انسولین به طور اختصاصی در شیوع بالای سرطان کبد در معرض سطوح انسولین مشابه مانند سایر ارگانها قرار میگیرد. مکانیسم بیولوژی احتمالی، خیلی کم مطالعه شده است، اما الکل و تجمع آن یک ریسک فاکتور برای دیابت و سرطان کبد است.

سرطان روده بزرگ

بسیاری از مطالعات ارتباط بین دیابت نوع 2 و سرطان روده بزرگ را گزارش کرده اند. اطلاعات کمی از ارتباط بین این دو بیماری در ایران در دسترس است. به طور کلی ارتباط مثبتی بین دیابت شیرین و سرطان روده بزرگ وجود دارد(10% در بیماران دیابتی در مقابل 7/1% در بیماران غیر دیابتی). دیابت با افزایش ریسک سرطان روده بزرگ همراه است. هایپر انسولینمی باعث کند شدن حرکات روده و افزایش غلظت اسیدهای صفراوی مدفوع و در افراد دیابتی بیشتر دیده می شود. در زنان دارای دیابت نوع 2، سرعت آدنوم روده بزرگ در مقایسه با زنان بدون دیابت بالاتر است. علاوه بر این بین دیابت و ریسک سرطان روده بزرگ در افراد دارای BMI با سطوح بالا ارتباط وجود دارد.

درمانی برای دیابت وجود ندارد. دارو، رژیم غذایی و ورزش کنترل کننده میزان قند خون و مانع بروز مشکلات و علایم می شوند. مطالعات نشان داده اند کنترل مناسب قند خون، کلسترول، و فشار خون در افراد مبتلا به دیابت، به کاهش ابتلا به بیماری های کلیه، بیماری چشمی، بیماری های سیستم عصبی، حملات قلبی و سکته کمک می کند.

برگرفته از کتاب سرطان و راههای پیشگیری

تالیف: دکتر علی متولی زاده اردکانی – مژگان برومند

با همکاری انتشارات انجمن علمی سرطان ایران

1  شاخص حجم بدن (Body Mass Index = BMI) فرمولی است که توسط آماردان بلژیکی ، آدولف کتلت (Adolphe Quetelet) توسعه یافت BMI در واقع مرجعی برای نشان دادن میزان حجم بدن می باشد و دقیق ترین معیار جهانی چاقی است.با استفاده از این مقیاس می توانید متوجه شوید که آیا دچار کمبود وزن هستید ، اضافه وزن دارید و یا اینکه طبیعی هستید.